Gerhart Hauptmann to nazwisko znanego pisarza i laureata Nagrody Nobla z 1912 roku, który mieszkał i studiował we Wrocławiu. Najbardziej zasłynął ze swoich powieści i sztuk teatralnych, niektóre z nich zostały wydane w języku ukraińskim. Ten odnoszący sukcesy literat miał bardzo niezwykły charakter i interesującą ścieżkę życia, którą teraz badamy na wroclawiski.eu.
Jak zaczynała się ścieżka życia
Gerhart Hauptmann urodził się 15 listopada 1862 roku w mieście Bad Salzbrunn (obecnie Szczawno-Zdrój), na Dolnym Śląsku. Jego rodzice byli właścicielami hotelu, a on miał trójke starszego rodzeństwa. Na chrzcie przyszły pisarz był zapisany jako Gerhard Johann Robert, a następnie skrócił swoje imię.
Gerhard Hauptmann opowiadał o swoim życiu w autobiograficznym dziele „W przygodzie mojej młodości „(Das Abenteuer meiner Jugend, 1937). Już znany w chwili pisania tej pracy pisarz zauważył: „Młodość kładzie podwaliny w naszych umysłach dla wszystkich naszych przyszłych prac”.
Od 1868 roku Gerhart uczęszczał do szkoły wiejskiej w rodzinnym Szczawnie-Zdroju, a od 1874 roku do szkoły realnej we Wrocławiu (wówczas Breslau). Tam zaniepokoiły go pewne rzeczy, w szczególności surowość nauczycieli, lepsze traktowanie uczniów pochodzenia szlacheckiego. Rozwinięta z tego niechęć i liczne choroby, z powodu których nie brał udziału w lekcjach i musiał ponownie przejść pierwszy kurs. Wkrótce dołączył do grupy młodzieżowej, która chciała przywrócić ludzkość naturze i prowadziła kampanię na rzecz wolności miłości. Chciała uwolnić świat od przymusu i uprzedzeń.
Wiosną 1878 roku Gerhart opuścił szkołę realną, aby uczyć się rolnictwa w majątku wujka Gustava Schuberta. Ale od jesieni kontynuował naukę w Lederose (obecnie Różana). Po półtora roku musiał naukę przerwać. Nie dorósł fizycznie do pracy i nabawił się choroby płuc, która w trakcie kolejnych 20 lat kilka razy zagrażało jego życiu.
Przez pewien czas Gerhart chciał zostać rzeźbiarzem i studiował w Królewskiej Szkole Sztuki i Rzemiosła. Również podczas studiów poznał Josefa Blocka, z którym połączyła go dozgonna przyjaźń. Przez pewien czas mieszkał we Włoszech, Niemczech, Szwajcarii. W celu samorozwoju słuchał wykładów z nauk przyrodniczych w Berlinie, studiował motywację ludzkiego zachowania u psychiatry Forela.
Kariera literacka
W pewnym momencie Hauptmann zaczął pisać dzieła literackie w stylu naturalizmu w języku niemieckim. Jego pierwsza praca była powieścią i nosiła tytuł „Bahnwärter Thiel” („Dróżnik Thiel”). Potem byli inni:
- Dramat „Vor Sonnenaufgang” („Przed wschodem słońca”), 1889. charakteryzuje się dość śmiałym realizmem, co doprowadziło do gwałtownej reakcji w prasie.
- Sztuka „Das Friedensfest” („Święto pokoju”), 1889. Tutaj jeszcze wyraźniej widać naturalistyczny styl, który do tej pory nie był charakterystyczny dla dramatu.
- „Einsame Menschen” („Samotni”), 1890. W dramacie pisarz wyraził swoje poglądy na temat małżeństwa.
- Sztuka „Kollege Crampton” („Kolega Crampton”), 1891. Jedna z najśmieszniejszych i zarazem najmądrzejszych sztuk w literaturze niemieckiej.
Na szczególną uwagę zasługuje poemat dramatyczny „Die Weber” („Tkacze”), 1892. Realistycznie i trafnie opisuje trudną sytuację ekonomiczną śląskich tkaczy. Bohaterem jest tłum, którego skład zmienia się w każdym akcie. W postaci głodnych tkaczy, którzy zorganizowali bunt, przedstawiona jest tragedia powszechnego ludzkiego żalu. „Każdy człowiek musi mieć marzenie” – tak autor na końcu podsumowuje motyw swojego dramatu.
Osiągnięcia w literaturze
Krytyka wysoko oceniła talent Hauptmana, uważając go za głębszego autora niż Sudermann, a umiejętność opracowywania ciekawych tematów za bardziej szczegółową i odważną niż Ibsen. Pisarz zwracał szczególną uwagę na język bohaterów. Dzięki subtelnym odcieniom, które ją podkreślają, bardzo dobrze przedstawiał postacie. Mowa każdego bohatera była indywidualna, wyjątkowa, dzięki niej nigdy nie pomylisz jednej postaci z drugą.
Hauptmannowi zajęło zaledwie 15 lat, aby stanąć na czele grupy niemieckich dramaturgów. Zaczynając od naturalizmu w duchu Emila Zola, Gerhard stawiał sobie za każdym razem nowe zadania. Gdzieś porusza problem dziedziczności, gdzieś opisuje tragizm środowiska, w którym znajduje się człowiek, a w późniejszych pracach już umiejętnie przedstawia psychologię osobowości, która zmaga się z tym środowiskiem.
Oprócz dramatów wrocławski artysta pisał też opowiadania, które nieco ustępują jego dramaturgii. Twórczość Hauptmanna była różnorodna, nie skupiał się tylko na realistycznych dramatach. Czasami uciekał się do bajkowych i fantastycznych tematów, a czasami („Hanneles Himmelfahrt”, 1892) łączył oba kierunki. W niektórych utworach widoczne są również motywy irracjonalne.
Nagrody wrocławskiego dramaturga na ojczyźnie często zależały od jego relacji z władzą w danym okresie, a były niestabilne. A jednak jego talent nie może być kwestionowany bez nich. Nadal można odznaczyć takie nagrody:
- Austriacka Nagroda Literacka (trzykrotnie).
- Nagroda Nobla z 1912 roku – nie za jedno dzieło, ale za wszystkie osiągnięcia w dziedzinie literatury.
- Order za zasługi w dziedzinie nauki i sztuki 1924 rok.
- Nagroda od miasta Frankfurt nad Menem 1932 rok.
Ostatnie lata życia i śmierć
Hauptmann miał niejednoznaczne stosunki z reżimem nazistowskim. Podpisał w 1933 roku deklarację lojalności wobec nowego rządu, ale nadal dopuszczał w pracach rzeczy, które nie podobały się reżimowi Hitlera i podlegały cenzurze. Naziści chcieli wykorzystać autorytet Hauptmanna do swoich celów, ale pisał, co chciał, choć zachowywał pewną ostrożność.
Po zakończeniu II wojny światowej w swoim śląskim domu wrocławski pisarz przeżył ją zaledwie o rok. Pisarz zmarł 6 czerwca 1946 roku na ostre zapalenie oskrzeli. Hauptmann został pochowany wbrew jego woli nie na Śląsku, ale w Niemczech, ponieważ władze polskie, które już kontrolowały region, nalegały na tym.