Święto Wrocławia. Nazwa sugeruje, że jest to faktycznie najważniejszy festiwal we Wrocławiu. I jak zobaczymy, badając historię i specyfikę programu tego wydarzenia, stwierdzenie to nie jest dalekie od prawdy. Tak, naprawdę jest tu co oglądać. Porozmawiajmy więc o tym szerzej na wroclawski.eu.
Historia
Festiwal Wrocławski jest ważnym corocznym wydarzeniem dla mieszkańców miasta, ale przyciąga również turystów z innych części kraju i zagranicy. Daje to możliwość lepszego poznania kultury tego charakterystycznego miasta. Zwykle odbywające się w czerwcu Święto Wrocławia łączy w sobie szereg wydarzeń i innych festiwali. Historycznie rzecz biorąc, czerwiec został wybrany jako czas festiwalu, a oto dlaczego.
Początek
W tym okresie przypada również Dzień Wrocławia, który został ustanowiony w 1992 roku i obchodzony jest 24 czerwca. Jest to 175. lub 176. dzień roku. W tym dniu Kościół katolicki czci pamięć Jana Chrzciciela, który uznawany jest za patrona wrocławskiej katedry. Decyzję w tej sprawie podjęła Rada Miejska w 1991 roku. Co więc ma z tym wspólnego Święto Wrocławia? W 1996 roku na kolejnym zwołaniu Rady Miejskiej postanowiono świętować przez kilka dni, a 24 czerwca miał być kulminacją wydarzeń. Okazało się więc, że trzeba stworzyć cały program. Tak narodził się festiwal.
Oczywiście ktoś musiał koordynować festyn i wymyślić rozrywkę dla publiczności. W tym celu powołano Radę Programową Wrocławskiego Festiwalu oraz Komitet Honorowy, w skład którego weszło kilkadziesiąt osób, m.in. prezydent miasta, przewodniczący rady miejskiej, wojewoda, przedstawiciel Kościoła katolickiego itp.
Podczas festiwalu przyznawany jest także tytuł Civitate Wratislaviensi Donatus, czyli Honorowy Obywatel Wrocławia. Wyróżnienie to przyznawane jest od 1993 roku i może je otrzymać kilka osób jednocześnie. Do 2019 roku tytuł ten otrzymało 35 obywateli, niektórzy z nich pośmiertnie.
Prototyp współczesnych uroczystości
Pomysł wielodniowych uroczystości zrodził się jednak nieco wcześniej. Już w 1956 roku na początku maja obchodzono tzw. Dni Wrocławia, upamiętniające wyzwolenie miasta spod okupacji hitlerowskiej. Obchody trwały przez połowę maja, a w stolicy Dolnego Śląska bawiono się, organizując zawody sportowe, jarmarki, festyny, imprezy muzyczne i teatralne. Władze miasta chwaliły się swoimi osiągnięciami i nagradzały wyróżniających się mieszkańców. Dzięki temu można było spędzić czas przyjemnie i pożytecznie.
Tak wyglądał Wrocław w czasach socjalistycznego PRL-u. W latach 90. nastały jednak inne czasy. Największe uroczystości odbyły się w jubileuszowym roku 2000, kiedy to miasto stu mostów świętowało również tysiąclecie swojego istnienia. Jednak w 2020 roku plany pokrzyżował koronawirus. Z powodu pandemii COVID-19 obchody musiały zostać przeniesione do przestrzeni wirtualnej, a wiele z zaplanowanych projektów zostało odwołanych.
O obchodach rocznicy w 2000 roku
To kawałek odległej historii. Zawsze jednak pamięta się to, co najciekawsze – jak do tego doszło.
Koncert czterech narodów – artystów z Polski, Czech, Austrii i Niemiec – był bardzo pamiętnym wydarzeniem. Kraje te nie zostały wybrane przypadkowo – rządziły Wrocławiem w różnych okresach. Wystąpili soliści, orkiestra symfoniczna i chór. Na uwagę zasługuje pomysł, by IX Symfonię wraz z jej finałem, czyli Odą do radości, wykonali wszyscy muzycy razem.
Kolejnym wzruszającym obrazem z wrocławskiego festiwalu w 2000 roku jest Sztandar Pojednania. Taki tytuł nosił wielkoformatowy (28 na 10 m) obraz przedstawiający kilka postaci trzymających się za ręce. Ideą było pokazanie pojednania między przedstawicielami różnych ruchów religijnych. Były też mniejsze obrazy – banery, które zawisły na latarniach wokół Rynku. W jednym z kościołów odbył się nawet „Koncert Pojednania” z udziałem chórów katolickich, prawosławnych, protestanckich i żydowskich. Towarzyszyła im Wrocławska Orkiestra Leopoldina, a organizatorem był dyrygent Stanisław Rybarczyk, któremu zależało na podkreśleniu wzajemnej tolerancji wrocławskich wyznań.
Prawdziwą kulminacją uroczystości było jednak nabożeństwo odprawione w katedrze św. Jana Chrzciciela. Wzięli w nim udział uczestnicy odbywającej się we Wrocławiu uroczystej Konferencji Episkopatu Polski, a także czescy i greckokatoliccy hierarchowie religijni z Ukrainy i Słowacji. Przy katedrze odsłonięto wówczas Kolumnę Milenijną, zwieńczoną figurą Chrystusa Króla.
Ponadto 23 czerwca 2000 roku odbył się 3-dniowy karnawał w środku lata, cykl 300 wydarzeń kulturalnych. Imprezę otworzyło spotkanie wybitnych wrocławian, w którym wzięło udział 27 osób, ale część zaproszonych nie mogła uczestniczyć ze względu na podeszły wiek. Choć tego dnia padał deszcz, parada miast partnerskich Wrocławia również przebiegła sprawnie. Korowód liczył około 300 osób!
Cechy programu
Jak widać z powyższego, program wydarzenia mógł być bardzo bogaty w wydarzenia i niezwykły. W różnych latach preferowano różne rozrywki, ale można wyróżnić następujące cechy programu:
- Zawsze oferowane są różnorodne wydarzenia kulturalne, muzyczne i teatralne.
- Chociaż uczestnictwo jest zazwyczaj bezpłatne, niektóre wydarzenia mogą być biletowane.
- Niektóre uroczystości odbywają się na świeżym powietrzu. Mogą one również odbywać się w różnych częściach miasta, a nie w jednej.
Poniżej są przedstawione niektóre z najpopularniejszych części programu:
- Old Jazz Days, czyli Dni Dawnego Jazzu. Jest to bardzo ciekawe wydarzenie muzyczne, które udowadnia, że Wrocław bardzo lubi ten styl muzyczny. Mogą tu wystąpić tacy mistrzowie sceny jazzowej jak Leszek Żądło i inni.
- Muzeum i Piknik Militarny. Wszystko tu jest związane z wojną: wystawa schronów obronnych znajdujących się we Wrocławiu, prezentacja historycznej kuchni polowej, pokaz sprzętu wojskowego, armat i broni palnej.
- Festiwal wysokich temperatur. Odbywają się tu spotkania, kursy mistrzowskie i wyjątkowe pokazy. Goście mogą na przykład zostać zaproszeni do wzięcia udziału w przedstawieniu z wykorzystaniem pieca ceramicznego lub silników parowych. Można też wziąć udział w wydarzeniu takim jak Sztuka z iskrą, podczas którego artyści opowiadają o tym, jak tworzą swoje dzieła przy użyciu wysokich temperatur. Festiwal został zainicjowany w 2007 roku przez Akademię Sztuk Pięknych im. E. Gepperta we Wrocławiu. Jego ideą jest integracja działań artystycznych związanych z wykorzystaniem wysokich temperatur. Wykorzystywany materiał może być różny: szkło, ceramika, metal itp.
- Święto kwiatów.
- Festiwal plakatów.
Jak widać, program jest naprawdę ekscytujący. W 2023 roku prezydent Jacek Sutryk tak mówił o swoim stosunku do festiwalu:
— „Kocham to miasto, a to najlepsza okazja, by podziękować wszystkim za to, jak wygląda i jak się rozwija”.
O tytule Honorowego Obywatela Wrocławia
Święto Wrocławia to w gruncie rzeczy wydarzenie, które pomaga mieszkańcom zjednoczyć się, podsumować i wspomnieć tych, którzy mieli największy wpływ na historię czy kulturę stolicy Dolnego Śląska. Dlatego szczególnie interesujące jest zastanowienie się nad głównymi bohaterami miasta i tym, za jakie zasługi zostali wybrani.
Tytuł Civitate Wratislaviensi Donatus to ważna nagroda dla tych, którzy wnieśli największy wkład w rozwój Wrocławia. Jak powiedział jeden z byłych prezydentów Wrocławia, Rafał Dutkiewicz, szlachetne i pożądane jest honorowanie ludzi, którzy czynią dobro.
Na przestrzeni lat tytuł ten otrzymali m.in. Jan Paweł II, Dalajlama czy polska pisarka ukraińskiego pochodzenia Olga Tokarczuk. Wśród honorowych obywateli Wrocławia może znaleźć się piosenkarz, chirurg, artysta, aktor – najważniejsze, by dana osoba była związana z Wrocławiem i zrobiła dla niego coś ważnego.