{"id":873,"date":"2023-05-26T18:22:01","date_gmt":"2023-05-26T16:22:01","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclawiski.eu\/?p=873"},"modified":"2023-06-14T09:31:20","modified_gmt":"2023-06-14T07:31:20","slug":"clara-immerwahr-badaczka-chemii-fizycznej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/eternal-873-clara-immerwahr-badaczka-chemii-fizycznej","title":{"rendered":"Clara Immerwahr &#8211; badaczka chemii fizycznej"},"content":{"rendered":"\n<p>Clara Immerwahr od dzieci\u0144stwa interesowa\u0142a si\u0119 naukami \u015bcis\u0142ymi. Okaza\u0142o si\u0119 to jednak problemem w szkole dla dziewcz\u0105t. Jej nauczycielka r\u0119kodzie\u0142a powiedzia\u0142a: \u201e\u015apiewanie jest dla dziewcz\u0105t, elokwencja jest dla m\u0119\u017cczyzn\u201d. Role spo\u0142eczne kobiet i m\u0119\u017cczyzn by\u0142y wyra\u017anie podzielone. Droga do zawodu chemika wydawa\u0142a si\u0119 dla Clary zamkni\u0119ta \u2013 pisze <a href=\"http:\/\/wroclawiski.eu\">wroclawiski.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a13acafcb005\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a13acafcb005\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/eternal-873-clara-immerwahr-badaczka-chemii-fizycznej\/#Perspektywiczna\" >Perspektywiczna<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/eternal-873-clara-immerwahr-badaczka-chemii-fizycznej\/#Uniwersytet\" >Uniwersytet<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/eternal-873-clara-immerwahr-badaczka-chemii-fizycznej\/#Ambicje\" >Ambicje<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/eternal-873-clara-immerwahr-badaczka-chemii-fizycznej\/#Nie_tak_jak_sie_spodziewano\" >Nie tak, jak si\u0119 spodziewano<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/eternal-873-clara-immerwahr-badaczka-chemii-fizycznej\/#Tragiczny_koniec\" >Tragiczny koniec<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/eternal-873-clara-immerwahr-badaczka-chemii-fizycznej\/#Zaglebienie_sie_w_zycie_Clary\" >Zag\u0142\u0119bienie si\u0119 w \u017cycie Clary<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Perspektywiczna\"><\/span>Perspektywiczna<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Przysz\u0142a naukowiec i badaczka w dziedzinie chemii fizycznej urodzi\u0142a si\u0119 we wsi Polkendorf pod Wroc\u0142awiem, 21 czerwca 1870 roku, pisze zajezdnia.org. Clara by\u0142a najm\u0142odsz\u0105 z \u017cydowskiej rodziny Philippa Immerwahr i Anny Krohn. Uczy\u0142a si\u0119 w domu z dwiema siostrami i bratem. Dziewczyna by\u0142a bardzo staranna.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1877 roku Clara zosta\u0142a przyj\u0119ta do Wy\u017cszej Szko\u0142y dla Dziewcz\u0105t we Wroc\u0142awiu. Tam pozna\u0142a Fritza Habera, kt\u00f3ry jej si\u0119 o\u015bwiadczy\u0142. Clara jednak mu odm\u00f3wi\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p>Jej brat Paul obroni\u0142 prac\u0119 doktorsk\u0105. To zainspirowa\u0142o dziewczyn\u0119 do po\u015bwi\u0119cenia \u017cycia nauce. Zacz\u0119\u0142a ucz\u0119szcza\u0107 na seminaria nauczycielskie. Wyk\u0142adowca, kt\u00f3ry zauwa\u017cy\u0142 zainteresowanie Clary nauk\u0105, podarowa\u0142 jej ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eRozmowy o chemii\u201d. W\u0142a\u015bciwie to ona pomog\u0142a Immerwahr zdecydowa\u0107 o swoich naukowych preferencjach.<\/p>\n\n\n\n<p>Latem 1895 roku prasa wroc\u0142awska pisa\u0142a o uzyskaniu \u015bwiadectwa maturalnego przez c\u00f3rk\u0119 miejscowego duchownego. Clara, b\u0119d\u0105ca ju\u017c w\u00f3wczas wykwalifikowan\u0105 nauczycielk\u0105 j\u0119zyka francuskiego i angielskiego, rozpocz\u0119\u0142a przygotowania do matury. Cz\u0142onkowie jej rodziny patrzyli na to bardzo sceptycznie.<\/p>\n\n\n\n<p>Prasa miejska r\u00f3wnie\u017c nie wspiera\u0142a ambitnych kobiet w XIX wieku. Wed\u0142ug dziennikarzy takie studentki tylko wtr\u0105cali nos wsz\u0119dzie, gdzie nie trzeba. Jednak ostre s\u0142owa w \u017caden spos\u00f3b nie wp\u0142yn\u0119\u0142y na upart\u0105 Clar\u0119. Pani Immerwahr zacz\u0119\u0142a wi\u0119c ucz\u0119szcza\u0107 na wyk\u0142ady uniwersyteckie.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"555\" height=\"686\" src=\"https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/06\/image-18.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-874\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/06\/image-18.png 555w, https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/06\/image-18-243x300.png 243w\" sizes=\"auto, (max-width: 555px) 100vw, 555px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Uniwersytet\"><\/span>Uniwersytet<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Na Uniwersytecie we Wroc\u0142awiu razem z Clar\u0105 zosta\u0142o przyj\u0119tych 35 dziewcz\u0105t. Wszystkie one uczestniczy\u0142y w do\u015b\u0107 upokarzaj\u0105cym procesie uzyskiwania zgody od docent\u00f3w i profesor\u00f3w. Immerwahr mia\u0142a szcz\u0119\u015bcie. Cho\u0107 profesor Meyer sceptycznie stwierdzi\u0142, \u017ce nie wierzy w intelektualne amazonki, ale jednak pozwoli\u0142 dziewczynie ucz\u0119szcza\u0107 na zaj\u0119cia z fizyki eksperymentalnej.<\/p>\n\n\n\n<p>Atmosfera na uniwersytecie by\u0142y ci\u0119\u017cka. Dziewczyny musia\u0142y unika\u0107 jakiegokolwiek ha\u0142asu w toaletach. W ubiorze preferowa\u0142y ciemne kolory. Niekt\u00f3rzy zachowywa\u0142y si\u0119 do\u015b\u0107 ostro\u017cnie. Inne by\u0142y bardziej odwa\u017cne i siada\u0142y na sali tam, gdzie im si\u0119 podoba\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<p>Mimo \u017ce min\u0105\u0142 ju\u017c rok i Clara mog\u0142a wpisa\u0107 \u201ematura\u201d w rubryce \u201ewykszta\u0142cenie\u201d, nadal nie by\u0142a traktowana powa\u017cnie. Podczas gdy Berlin ju\u017c otworzy\u0142 swoje uniwersyteckie drzwi dla kobiet, we Wroc\u0142awiu wci\u0105\u017c powtarzano: \u201eD\u0142ugie w\u0142osy, ma\u0142y m\u00f3\u017cd\u017cek\u201d.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"850\" height=\"575\" src=\"https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/06\/image-19.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-877\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/06\/image-19.png 850w, https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/06\/image-19-300x203.png 300w, https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/06\/image-19-768x520.png 768w, https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/06\/image-19-696x471.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 850px) 100vw, 850px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ambicje\"><\/span>Ambicje<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Na Uniwersytecie Wroc\u0142awskim pierwszym mentorem naukowym dziewczyny by\u0142 R. Abegg. Wraz z nim Clara bada\u0142a rozpuszczalno\u015b\u0107 soli metali ci\u0119\u017ckich. Eksperymenty stanowi\u0142y podstaw\u0119 rozprawy doktorskiej Immerwahr. Dziewczyna obroni\u0142a j\u0105 w grudniu 1900 roku. Clara by\u0142a w\u00f3wczas pierwsz\u0105 kobiet\u0105, kt\u00f3ra uzyska\u0142a stopie\u0144 doktora na Uniwersytecie Wroc\u0142awskim. Po\u015bwi\u0119ci\u0142a swoj\u0105 udan\u0105 prac\u0119 ojcu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ta publiczna obrona byka wysoko oceniona i zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c opisana przez lokaln\u0105 pras\u0119. Profesor Kaufmann nawet przyzna\u0142, \u017ce myli\u0142 si\u0119 co do Clary. Mimo wszystkich trudno\u015bci udowodni\u0142a, \u017ce \u200b\u200bani p\u0142e\u0107, ani religia, ani rasa, ani narodowo\u015b\u0107 nie maj\u0105 znaczenia, je\u015bli cz\u0142owiek chce by\u0107 naukowcem.<\/p>\n\n\n\n<p>Rzeczywisto\u015b\u0107 by\u0142a jednak daleka od g\u0142o\u015bnych s\u0142\u00f3w dziekana. Clara mog\u0142a liczy\u0107 tylko na stanowisko laborantki pod kierownictwem Abbega. Kobieta wyg\u0142osi\u0142a sw\u00f3j pierwszy wyk\u0142ad nie na uczelni, ale dla stowarzyszenia kobiet na temat \u201eFizyka i chemia w gospodarstwie domowym\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1901 roku Clara wraz z kierownikiem uczestniczy\u0142a w kongresie Niemieckiego Towarzystwa Elektrochemicznego we Freiburgu. Tam do\u0142\u0105czy\u0142 do niej znany ju\u017c Fritz Haber. Tym razem Klara nie mog\u0142a odm\u00f3wi\u0107 charyzmatycznemu m\u0119\u017cczy\u017anie i wkr\u00f3tce oni si\u0119 pobrali.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"552\" height=\"784\" src=\"https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/06\/image-20.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-880\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/06\/image-20.png 552w, https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/06\/image-20-211x300.png 211w\" sizes=\"auto, (max-width: 552px) 100vw, 552px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Nie_tak_jak_sie_spodziewano\"><\/span>Nie tak, jak si\u0119 spodziewano<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Haber odnosi\u0142 sukcesy w dziedzinie elektrochemii i katalizy, by\u0142 znany i szanowany. Po pewnym czasie w nowo powsta\u0142ej rodzinie Haber\u00f3w urodzi\u0142 si\u0119 syn Herman. Para mieszka\u0142a w Karlsruhe, gdzie Fritz kierowa\u0142 wydzia\u0142em na uniwersytecie.<\/p>\n\n\n\n<p>W czasie, gdy ma\u0142\u017conkowie Curie przeprowadzali wsp\u00f3lne badania nad zjawiskiem promieniotw\u00f3rczo\u015bci i otrzymali Nagrod\u0119 Nobla, Clara tylko obserwowa\u0142a sukcesy m\u0119\u017ca, t\u0142umaczy\u0142a jego prace na angielski i wyg\u0142asza\u0142a wyk\u0142ady na temat chemii w kuchni ich wsp\u00f3lnego mieszkania.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0119\u017cczyzna coraz bardziej zapomina\u0142 o swojej rodzinie i po\u015bwi\u0119ca\u0142 si\u0119 pracy naukowej nad badaniem metod fiksacji azotu. Za t\u0119 prac\u0119 Fritz otrzyma\u0142 p\u00f3\u017aniej Nagrod\u0119 Nobla w dziedzinie chemii.<\/p>\n\n\n\n<p>Po wybuchu I wojny \u015bwiatowej Clara zajmowa\u0142a si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 pedagogiczn\u0105. Zorganizowa\u0142a przedszkole na pi\u0119trze berli\u0144skiego Instytutu Chemii Fizycznej. Tam \u017cona Habera zaopiekowa\u0142a si\u0119 80 dzie\u0107mi, kt\u00f3rych rodzice walczyli na froncie.<\/p>\n\n\n\n<p>Haber pracowa\u0142 nad metodami u\u017cycia chloru w warunkach bojowych. Clara nie popiera\u0142a m\u0119\u017ca w jego dzia\u0142alno\u015bci. Rozmowy z m\u0119\u017cem ko\u0144czy\u0142y si\u0119 podobnie \u2013 oskar\u017ceniami o niewystarczaj\u0105cym patriotyzmie kobiety.<\/p>\n\n\n\n<p>22 kwietnia 1915 roku Niemcy po raz pierwszy u\u017cyli chloru przeciwko wojskom Ententy. Chmura gazu z\u0142o\u017cona z 6000 butli, zainstalowana na polecenie Fritza Habera, rozci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 na sze\u015b\u0107 kilometr\u00f3w. W okopach Flandrii udusi\u0142o si\u0119 1400 \u017co\u0142nierzy. Oparze\u0144 dozna\u0142o 2-3 tys. Senegalczyk\u00f3w, Maroka\u0144czyk\u00f3w, Hindus\u00f3w, Kanadyjczyk\u00f3w i Algierczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy byli cz\u0119\u015bci\u0105 Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego.<\/p>\n\n\n\n<p>Pomys\u0142odawca tego eksperymentu, Fritz Haber, wr\u00f3ci\u0142 do Berlina jako bohater, kt\u00f3remu towarzyszy\u0142y g\u0142o\u015bne owacje. Otrzyma\u0142 stopie\u0144 kapitana. Jednak nie by\u0142 do ko\u0144ca zadowolony, poniewa\u017c liczy\u0142 na to, \u017ce w wyniku ataku gazowego Ententa skapituluje.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1280\" height=\"884\" src=\"https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/06\/image-21.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-883\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/06\/image-21.png 1280w, https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/06\/image-21-300x207.png 300w, https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/06\/image-21-768x530.png 768w, https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/06\/image-21-696x481.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Tragiczny_koniec\"><\/span>Tragiczny koniec<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W cieniu s\u0142awy Fritza pozosta\u0142o samob\u00f3jstwo jego \u017cony, kt\u00f3re Clara pope\u0142ni\u0142a 2 maja 1915 roku. Wiele interesuj\u0105cych informacji mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c znale\u017a\u0107 w autobiografii drugiej \u017cony Habera, Charlotty. Pewne informacje od \u015bwiadk\u00f3w zosta\u0142y opublikowane dopiero po dziesi\u0119cioleciach.<\/p>\n\n\n\n<p>Przebieg zdarze\u0144 i mo\u017cliwe przyczyny opisa\u0142 mechanik instytutu, L\u00fctge. Powo\u0142ywa\u0142 si\u0119 na informacje od s\u0142u\u017c\u0105cych i kierowcy. Tak wi\u0119c, 1 maja w domu Haber\u00f3w odby\u0142a si\u0119 g\u0142o\u015bna impreza. Clara by\u0142a przeciwko takiemu \u015bwi\u0119towaniu. Powodem by\u0142y r\u00f3\u017cne pogl\u0105dy na temat u\u017cycia broni chemicznej. Na przyj\u0119ciu obecna by\u0142a r\u00f3wnie\u017c kochanka Habera. Wed\u0142ug relacji L\u00fctge, Clara przy\u0142apa\u0142a m\u0119\u017ca i Charlott\u0119 na pikantnej chwili.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak, jak wiadomo, Immerwahr zastrzeli\u0142a si\u0119 rano 2 maja. L\u00fctge pisa\u0142 tak\u017ce o listach po\u017cegnalnych Clary. Wed\u0142ug Charlotty, Clara nie zmar\u0142a od razu. Rankiem znalaz\u0142 j\u0105 syn Herman, po czym natychmiast poinformowa\u0142 o strasznym znalezisku ojca Fritza. Ten nie zmieni\u0142 jednak plan\u00f3w i jeszcze tego samego dnia wyruszy\u0142 na front.<\/p>\n\n\n\n<p>Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce dok\u0142adny motyw \u015bmierci Clary jest nieznany. Nie ma te\u017c zezna\u0144 krewnych. Jednak przyjaciele Haber\u00f3w m\u00f3wili, \u017ce absurdem jest wi\u0105za\u0107 \u015bmier\u0107 Clary z nieakceptowaniem pracy m\u0119\u017ca. Wszyscy wiedzieli, \u017ce rodzina Haber\u00f3w mia\u0142a problemy, a g\u0142\u00f3wn\u0105 by\u0142a Charlotta. To przez ni\u0105, prawdopodobnie, Clara pope\u0142ni\u0142a samob\u00f3jstwo.<\/p>\n\n\n\n<p>Jaki\u015b czas przed tragicznymi wydarzeniami Immerwahr skar\u017cy\u0142a si\u0119 swojemu mentorowi, \u017ce wszystko, co jej m\u0105\u017c zdoby\u0142 przez osiem lat, Clara straci\u0142a. Niestety, naukowczyni nigdy nie uda\u0142o si\u0119 przezwyci\u0119\u017cy\u0107 w\u0142asnej tragedii i po\u015bwi\u0119ci\u0107 \u017cycie nauce. Chemia dla Clary w ostatnich latach \u017cycia pozostawa\u0142a tylko na stronach podr\u0119cznik\u00f3w.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"350\" height=\"434\" src=\"https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/06\/image-22.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-886\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/06\/image-22.png 350w, https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/06\/image-22-242x300.png 242w\" sizes=\"auto, (max-width: 350px) 100vw, 350px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zaglebienie_sie_w_zycie_Clary\"><\/span>Zag\u0142\u0119bienie si\u0119 w \u017cycie Clary<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Przez d\u0142ugi czas osi\u0105gni\u0119cia jednej z pierwszych kobiet doktor\u00f3w chemii w Niemczech nie by\u0142y powszechnie znane. Informacje o dzia\u0142alno\u015bci naukowej Clary zosta\u0142y opisane w pracy E. B\u00f6deker.<\/p>\n\n\n\n<p>Fala ruchu kobiecego w latach 60. XX wieku o\u017cywi\u0142a zainteresowanie kobietami-naukowcami. Immerwahr zwr\u00f3ci\u0142a te\u017c na siebie uwag\u0119 w artykule o Haberze. Opublikowany zosta\u0142 tak\u017ce jej list do Fritza, po czym dzia\u0142alno\u015bci\u0105 naukow\u0105 Clary zainteresowa\u0142a organizacja \u201eLekarze przeciw Wojnie J\u0105drowej\u201d. Nazwisko naukowczyni&nbsp; zosta\u0142o u\u017cyte dla nagrody antywojennej.<\/p>\n\n\n\n<p>Biografia Clary zosta\u0142a opublikowana przez Gerita von Leitnera w 1993 roku. Opisane \u017cycie chemiczki wp\u0142yn\u0119\u0142o na r\u00f3\u017cne aspekty ludzkiego \u017cycia i wzbudzi\u0142o zainteresowanie spo\u0142ecze\u0144stwa. Wojna gazowa, samob\u00f3jstwo, r\u00f3wno\u015b\u0107 p\u0142ci i po\u0142\u0105czenie rodziny z karier\u0105 kobiet-naukowc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Po autobiografii Clara Immerwahr zacz\u0119\u0142a by\u0107 postrzegana jako przedstawicielka nauki ratuj\u0105cej \u017cycie kobiet, pacyfistyczna bohaterka. Clara by\u0142a gwiazd\u0105 w\u015br\u00f3d feministek, pacyfist\u00f3w i przeciwnik\u00f3w broni. Kilka ulic zosta\u0142o nazwanych na jej cze\u015b\u0107. Historia Clary Immerwahr sta\u0142a si\u0119 podstaw\u0105 film\u00f3w, sztuk teatralnych i powie\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Clara Immerwahr od dzieci\u0144stwa interesowa\u0142a si\u0119 naukami \u015bcis\u0142ymi. Okaza\u0142o si\u0119 to jednak problemem w szkole dla dziewcz\u0105t. Jej nauczycielka r\u0119kodzie\u0142a powiedzia\u0142a: \u201e\u015apiewanie jest dla dziewcz\u0105t, elokwencja jest dla m\u0119\u017cczyzn\u201d. Role spo\u0142eczne kobiet i m\u0119\u017cczyzn by\u0142y wyra\u017anie podzielone. Droga do zawodu chemika wydawa\u0142a si\u0119 dla Clary zamkni\u0119ta \u2013 pisze wroclawiski.eu. Perspektywiczna Przysz\u0142a naukowiec i badaczka w [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":264,"featured_media":640,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[194],"tags":[352,479,480,342,353,350,482,344,485,486,484,354,351,487,481,349,483],"motype":[199],"moformat":[76],"moimportance":[33],"class_list":{"0":"post-873","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-sukcesow","8":"tag-biogramy-znanych-kobiet","9":"tag-clara-immerwahr","10":"tag-clara-immerwahr-badaczka-chemii-fizycznej","11":"tag-droga-do-slawy","12":"tag-historie-sukcesow","13":"tag-historie-znanych-wroclawian","14":"tag-kobiety-w-nauce","15":"tag-na-drodze-do-sukcesu","16":"tag-opowiesci-naukowcow","17":"tag-osiagniecia-w-nauce","18":"tag-wroclawscy-naukowcy","19":"tag-wroclawskie-gwiazdy","20":"tag-wroclawskie-kobiety","21":"tag-wynalazki-naukowe","22":"tag-zaglebienie-sie-w-zycie-clary","23":"tag-znane-wroclawskie-kobiety","24":"tag-znani-naukowcy","25":"motype-eternal","26":"moformat-longread-short","27":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/873","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/264"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=873"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/873\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":889,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/873\/revisions\/889"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/640"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=873"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=873"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=873"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=873"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=873"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=873"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}