{"id":3374,"date":"2025-06-17T11:35:30","date_gmt":"2025-06-17T09:35:30","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclawiski.eu\/?p=3374"},"modified":"2025-06-17T11:54:11","modified_gmt":"2025-06-17T09:54:11","slug":"leo-smoschewer-wybitny-przedsiebiorca-z-wroclawia-ktory-kochal-sztuke","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/eternal-3374-leo-smoschewer-wybitny-przedsiebiorca-z-wroclawia-ktory-kochal-sztuke","title":{"rendered":"Leo Smoschewer: wybitny przedsi\u0119biorca z Wroc\u0142awia, kt\u00f3ry kocha\u0142 sztuk\u0119"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dawno temu we Wroc\u0142awiu, przy ulicy Kasztanowej 5, mieszka\u0142 przedsi\u0119biorca pochodzenia \u017cydowskiego, Leo Smoschewer, kt\u00f3rego firma produkuj\u0105ca lokomotywy odnosi\u0142a niezwyk\u0142e sukcesy. Posiada\u0142 r\u00f3wnie\u017c will\u0119 niedaleko, przy ulicy Lipowej, jednak ta nie przetrwa\u0142a drugiej wojny \u015bwiatowej. By\u0142 to wybitny \u017cydowski przedsi\u0119biorca, przemys\u0142owiec i mecenas, \u015bci\u015ble zwi\u0105zany z Breslau, kt\u00f3re znajdowa\u0142o si\u0119 pod panowaniem Niemiec. Jego historia jest przyk\u0142adem sukcesu \u017cydowskiej elity biznesowej miasta na pocz\u0105tku XX wieku i zas\u0142uguje na szczeg\u00f3\u0142owe om\u00f3wienie na <a href=\"http:\/\/wroclawiski.eu\">wroclawiski.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a69051b75353\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a69051b75353\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/eternal-3374-leo-smoschewer-wybitny-przedsiebiorca-z-wroclawia-ktory-kochal-sztuke\/#Czym_znany_byl_Leo_Smoschewer_i_czym_sie_interesowal\" >Czym znany by\u0142 Leo Smoschewer i czym si\u0119 interesowa\u0142<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/eternal-3374-leo-smoschewer-wybitny-przedsiebiorca-z-wroclawia-ktory-kochal-sztuke\/#Jak_Smoschewer_odniosl_sukces_w_biznesie\" >Jak Smoschewer odni\u00f3s\u0142 sukces w biznesie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/eternal-3374-leo-smoschewer-wybitny-przedsiebiorca-z-wroclawia-ktory-kochal-sztuke\/#Przesladowania_i_dziedzictwo\" >Prze\u015bladowania i dziedzictwo<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/eternal-3374-leo-smoschewer-wybitny-przedsiebiorca-z-wroclawia-ktory-kochal-sztuke\/#Smutne_zakonczenie_drogi_sukcesu\" >Smutne zako\u0144czenie drogi sukcesu<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Czym_znany_byl_Leo_Smoschewer_i_czym_sie_interesowal\"><\/span>Czym znany by\u0142 Leo Smoschewer i czym si\u0119 interesowa\u0142<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u0142\u00f3wn\u0105 rzecz\u0105, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy wiedzie\u0107 o Leo, jest jego wk\u0142ad w przemys\u0142. Od 1899 roku by\u0142 wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicielem i kierownikiem firmy Smoschewer &amp; Co. \u2013 jednego z najwi\u0119kszych w regionie przedsi\u0119biorstw produkuj\u0105cych lokomotywy, wagony do kolei w\u0105skotorowych, walce drogowe i inne maszyny. Zak\u0142ady mie\u015bci\u0142y si\u0119 na przedmie\u015bciach Szmidefeldu, ale firma posiada\u0142a r\u00f3wnie\u017c oddzia\u0142y w Berlinie, Gda\u0144sku, Pradze, Bukareszcie, Katowicach, Bydgoszczy i innych miastach.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2025\/06\/3_ad_4nxehqrfzzatz7ob0ngnsborhpt_cw6on2utbl8gbttl2punxhpclmtsb4a5c3afpfzfgu0ouvnwgbzyfkxbr5zgid0csxuwdxnmnqiy7r_m38wotwdop2m7xffh9_hm_03mnkh5-5qkeyfi0lvhjqggi0sa5kahisrq.png\" alt=\"\" style=\"width:848px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Drugim wa\u017cnym faktem jest to, \u017ce \u017cydowski przedsi\u0119biorca z Breslau bardzo kocha\u0142 i popularyzowa\u0142 sztuk\u0119. Przejawia\u0142o si\u0119 to m.in. w tym, \u017ce wspiera\u0142 m\u0142odych, pocz\u0105tkuj\u0105cych artyst\u00f3w, a tak\u017ce przyczyni\u0142 si\u0119 do powstania Muzeum \u017bydowskiego. Wiele dzie\u0142 Leo podarowa\u0142 \u015al\u0105skiemu Muzeum Sztuk Pi\u0119knych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Smoschewer interesowa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie malarstwem niemieckim, ale kolekcjonowa\u0142 tak\u017ce judaic\u0119, kt\u00f3r\u0105 wypo\u017cycza\u0142 Muzeum \u017bydowskiemu. W willi nale\u017c\u0105cej do przedsi\u0119biorcy mo\u017cna by\u0142o podziwia\u0107 obrazy Corinthiego, Liebermanna czy Slevogta. W\u015br\u00f3d dzie\u0142 sztuki znajdowa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c rze\u017aby.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jak_Smoschewer_odniosl_sukces_w_biznesie\"><\/span>Jak Smoschewer odni\u00f3s\u0142 sukces w biznesie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Leo urodzi\u0142 si\u0119 w rodzinie Emanuela Smoschewera, du\u017cego handlarza zbo\u017cem, kt\u00f3ry przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Breslau z Krotoszyna. Rodzina by\u0142a \u017cydowska, a nasz bohater wcale si\u0119 tego nie wstydzi\u0142. By\u0142 na przyk\u0142ad aktywnym cz\u0142onkiem gminy \u017cydowskiej, a od 1927 roku zasiada\u0142 w zarz\u0105dzie wroc\u0142awskiej gminy synagogalnej. Od 1924 roku Smoschewer zosta\u0142 honorowym senatorem Politechniki Wroc\u0142awskiej i honorowym konsulem Rumunii w mie\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.wroclawiski.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2025\/06\/3_ad_4nxephpxv0903f6veyte6rbwr4iyfze9fpc9bqlj439t4o0pijwgn6caavls0g_57wyr876vyx_5fllm2x46ugmygd196ahg0nhvd_iyyg-jrs5hnsmkf9gxbtrkrmmepu1ma38qfvakeyfi0lvhjqggi0sa5kahisrq.png\" alt=\"\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ten cz\u0142owiek mia\u0142 smyka\u0142k\u0119 do biznesu i szybko odni\u00f3s\u0142 sukces. Jego przedsi\u0119biorstwo specjalizowa\u0142o si\u0119 w lekkich kolejach dla rolnictwa, przemys\u0142u, budownictwa, produkowa\u0142o unikalne lokomotywy manewrowe, rozjazdy, w\u00f3zki, a tak\u017ce projektowa\u0142o i budowa\u0142o ca\u0142e odga\u0142\u0119zienia kolejowe. W zak\u0142adach firmy zatrudnionych by\u0142o oko\u0142o 800 pracownik\u00f3w, a w pewnym okresie ich liczba mog\u0142a si\u0119ga\u0107 nawet 1000.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Biuro Techniczne Smoschewer &amp; Co. odegra\u0142o wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w rozwoju kolei w\u0105skotorowych w rolnictwie, przemy\u015ble i budownictwie. Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 obejmowa\u0142a pe\u0142ny cykl \u2013 od projektowania in\u017cynierskiego po dostaw\u0119 sprz\u0119tu. By\u0142y to zatem rozwi\u0105zania kompleksowe, czyli, jak by\u015bmy dzi\u015b powiedzieli, <strong>\u201epod klucz\u201d<\/strong>. Linie w\u0105skotorowe przeznaczone by\u0142y dla gospodarstw rolnych, cukrowni, zak\u0142ad\u00f3w le\u015bnych, a nawet linii publicznych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Odr\u0119bnym kierunkiem sta\u0142o si\u0119 opracowanie tak zwanych system\u00f3w \u201espill\u201d \u2013 linowych wywrotek wagonik\u00f3w bez trakcji lokomotywowej, stosowanych na stokach lub w miejscach, gdzie zastosowanie parowozu by\u0142o nieuzasadnione. Smoschewer &amp; Co. posiada\u0142o patenty na takie systemy i aktywnie je wdra\u017ca\u0142o w budownictwie i transporcie przemys\u0142owym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W okresie po pierwszej wojnie \u015bwiatowej przedsi\u0119biorstwo produkowa\u0142o parowozy o rozstawie 600 mm na potrzeby wojskowe Austro-W\u0119gier. Jedna z takich lokomotyw, zbudowana w 1918 roku, zosta\u0142a nast\u0119pnie przebudowana do eksploatacji na S\u0142owacji na torze o rozstawie 760 mm.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Innym przyk\u0142adem szerszej wsp\u00f3\u0142pracy by\u0142a budowa publicznej kolei w\u0105skotorowej w mie\u015bcie Neumarkt, gdzie biuro odpowiada\u0142o za wytyczenie trasy, monta\u017c tor\u00f3w i dostaw\u0119 wszystkich niezb\u0119dnych element\u00f3w \u2013 od szyn po tabor. Podobna linia obs\u0142ugiwa\u0142a r\u00f3wnie\u017c cukrowni\u0119 w polskich Wierzchos\u0142awicach, gdzie u\u017cywano lokomotyw zbudowanych wed\u0142ug projektu firmy Smoschewera w latach 20. XX wieku. P\u00f3\u017aniej te w\u0105skotor\u00f3wki przek\u0142adano na inny rozstaw.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tak wi\u0119c biuro techniczne Smoschewer &amp; Co. tworzy\u0142o innowacyjne rozwi\u0105zania transportowe, kt\u00f3re dzia\u0142a\u0142y przez dziesi\u0119ciolecia i wpisywa\u0142y si\u0119 w r\u00f3\u017cne warunki produkcyjne i geograficzne.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Przesladowania_i_dziedzictwo\"><\/span>Prze\u015bladowania i dziedzictwo<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po doj\u015bciu nazist\u00f3w do w\u0142adzy w 1933 roku Smoschewer i jego bliscy byli prze\u015bladowani ze wzgl\u0119du na \u017cydowskie pochodzenie. W 1938 roku firma Smoschewer &amp; Co. zosta\u0142a \u201earyzowana\u201d \u2013 przymusowo przekazana nowym w\u0142a\u015bcicielom pochodzenia aryjskiego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzie\u0142 z kolekcji Leo zosta\u0142a skonfiskowana i rozesz\u0142a si\u0119 po muzeach i prywatnych zbiorach. Niekt\u00f3re prace, na przyk\u0142ad dzie\u0142a Maxa Slevogta, zosta\u0142y zwr\u00f3cone spadkobiercom w XXI wieku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Smutne_zakonczenie_drogi_sukcesu\"><\/span>Smutne zako\u0144czenie drogi sukcesu<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Leo Smoschewer zmar\u0142 w 1938 roku, a kolekcj\u0119 malarstwa pocz\u0105tkowo odziedziczy\u0142a jego \u017cona Eliza, jednak nazi\u015bci odebrali jej maj\u0105tek. Rok p\u00f3\u017aniej pope\u0142ni\u0142a samob\u00f3jstwo, nie wytrzymuj\u0105c prze\u015bladowa\u0144. Dzieci ma\u0142\u017ce\u0144stwa zdo\u0142a\u0142y jednak bezpiecznie uciec za granic\u0119 \u2013 i wybitny r\u00f3d nie wygas\u0142. Smoschewer do dzi\u015b pozostaje <strong>symbolem \u017cydowskiego przedsi\u0119biorstwa, mecenatu i tragicznego losu \u017cydowskiej elity Wroc\u0142awia<\/strong>. Jego rola w swojej dziedzinie por\u00f3wnywalna jest z rol\u0105 Wojciecha Jerzego Hasa w polskiej kinematografii.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dawno temu we Wroc\u0142awiu, przy ulicy Kasztanowej 5, mieszka\u0142 przedsi\u0119biorca pochodzenia \u017cydowskiego, Leo Smoschewer, kt\u00f3rego firma produkuj\u0105ca lokomotywy odnosi\u0142a niezwyk\u0142e sukcesy. Posiada\u0142 r\u00f3wnie\u017c will\u0119 niedaleko, przy ulicy Lipowej, jednak ta nie przetrwa\u0142a drugiej wojny \u015bwiatowej. By\u0142 to wybitny \u017cydowski przedsi\u0119biorca, przemys\u0142owiec i mecenas, \u015bci\u015ble zwi\u0105zany z Breslau, kt\u00f3re znajdowa\u0142o si\u0119 pod panowaniem Niemiec. Jego historia [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":305,"featured_media":3348,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[194],"tags":[1929,1932,1938,1940,1936,1933,1941,1930,1934,1937,1931,1935,1939],"moimportance":[33],"motype":[199],"moformat":[568],"class_list":["post-3374","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-sukcesow","tag-biuro-techniczne-smoschewer","tag-gmina-zydowska-wroclawia","tag-konsul-honorowy-rumunii","tag-leo-smoschewer","tag-politechnika-breslau","tag-projektowanie-kolei-w-breslau","tag-przemysl-prywatny-breslau","tag-waskotorowki-smoschewer","tag-zydzi-w-miedzywojennym-wroclawiu","moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","motype-eternal","moformat-copywriting-longread"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3374","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/305"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3374"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3374\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3381,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3374\/revisions\/3381"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3348"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3374"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3374"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3374"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3374"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3374"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawiski.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3374"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}